(dit artikel verscheen in 1999 in de Vriezenveense Courant, geschreven door Hans Kobes)

1957: de laatste gravenboerderij

 

ADOLPH FREDERIK HOEVE

 

De laatst gebouwde boerderij op de gronden van Huize Almelo in de Weitemanslanden was de Adolph Frederik Hoeve. Deze boerderij werd voltooid en betrokken in 1957, zoals de steen in de voorgevel ons vertelt. Dichtbij de Hooibrug over de Schipsloot aan de Blankemeerweg werd de vijfde boerderij gesticht met een totale oppervlakte van 15 hectare. Sinds 1933 werden deze gronden als losse grond ook aan Vriezenveense boeren verpacht door de grafelijke familie Van Rechteren Limpurg. Maar met de bouw van de Adolph Frederik Hoeve kwam daar een eind aan.

 

 

ADOLPH FREDERIK HOEVE

De boerderij werd in 1957 door Ruby Ellen Mitchell vernoemd naar haar man, graaf Adolph Frederik van Rechteren Limpurg. Hij was de oudste zoon van Mr. A.F.L graaf van Rechteren Limpurg (1865 – 1935) en Constatina Catharina Wilhelmina barones van Pallandt van Neerijnen (1871 – 1923). Hij had later een landbouwbedrijf in het Canadese Chilliwack (Britisch Columbia) en was getrouwd met de Canadese Ruby Ellen Mitchell. In 1947 keerde hij met zijn vrouw terug naar Nederland en zij gingen wonen op het landgoed “Oolde” bij Laren (Gld). In 1952 overleed Adolph Frederik op 60 jarige leeftijd en hij werd begraven te Laren.

 

RUBY ELLEN MITCHELL

Zij liet deze laatste boerderij in het gravenblok in de Weitemanslanden bouwen, omdat de familie M.J. Veerenhuis–Kromhof hun boerderij “De Beurender” in de omgeving van de Beeklustlaan moest verlaten vanwege stadsuitbreiding.Met de bouw van de boerderij aan de huidige Blankemeerweg werd begonnen in 1956. Het ontwerp van de boerderij was van de hand van architect van Dijk uit Ede. Deze bouwkundige was de huisarchitect van de familie Van Rechteren Limpurg te Hummelo. Na het overlijden van haar man Adolph Frederik van Rechteren (Almelo) met wie zij het landgoed “Oolde” bewoonde, was zij hertrouwd op 16 december 1953 met A.S.H. (Sweder) graaf van Rechteren Limpurg te Hummelo en gingen zij wonen op het Gelderse landgoed Enghuizen te Hummelo. Dit was nog verre familie van de Almelose graven Willem Constatijn en Adolph Frederik van Rechteren Limpurg.

 

DE BEURENDER

De familie Veerenhuis-Kromhof kwam in 1957 van de boerderij “De Beurender”. In 1917 was Jan Veerenhuis op deze eeuwenoude boerderij in Almelo komen wonen. Tot 1905 was het een dubbel-boeren-woonhuis geweest. Het huis komt al voor in een verzoekschrift aan de Staten van Overijssel in 1683 van Johan Henric Ledeboer, predikant te Almelo. Hij vraagt daarin om aanpassing van het vuurstedegeld, een blasting die geheven werd al naar gelang men vuursteden / schoorstenen had. Een vroege voorloper van de onroerende zaak belasting, omdat men aan het aantal schoorstenen kan afmeten, hoe het met de bewoners gesteld was. Dat de bewuste dominee de aanvraag deed, was het gevolg van het feit dat de Beurender een zogenaamd vicariegoed was, het behoorde tot de bezittingen van de vicarie (kerk of klooster).

 

DE BREUR

Jan Veerenhuis, vader van Hendrik Willem Veerenhuis, was geboren op “De Breur”. Bij de Groeneveldsbrug in de Nieuwe Graven of Lolee, ligt nog altijd deze boerderij “De Breur”. Toen hij 14 jaar was, ging hij bij zijn tante wonen, die op de Beurender woonde. Het geboortehuis van Jan Veerenhuis was een oude hoeve ten westen van de stad bij een voorde (doorwaadbare plaats) in de Almelose Aa. Hierdoor konden de boeren hun weilanden in het Groeneveld en het Windmolenbroek bereiken. Later kwam er op deze plaats de Groeneveldsbrug. “De Breur”, die als “Graven Breur” al voorkomt in 1631, is nog altijd een gravenboerderij, die tegenwoordig als woonhuis in gebruik is.

 

VEERENHUIS

De eerste bewoners, die de toenmalige pachtboerderij “De Adolph Frederik Hoeve” gingen bewonen, waren Maria Johanna Veerenhuis–Kromhof met haar zoon Hendrik Willem Veerenhuis. Haar man Jan Veerenhuis, geboren op 27 juni 1903 te Almelo, was al op 37-jarige leeftijd op 7 november 1940 op “De Beurender” overleden. Deze boerderij aan de Beeklustlaan in Almelo, ongeveer op de plek aan de Nieuwe Graven in de omgeving van het huidige Meester Siebelinkhuis, moest wijken voor de stadsuitbreiding van Almelo. Het agrarische bedrijf omvatte ongeveer 10 hectare. Daarmee kon de toenmalige stadsuitbreiding van Almelo weer enkele jaren verder. Zij namen hun intrek op de nieuwe boerderij in de Weitemanslanden. En in tegenstelling tot het merendeel van de gravenboerderijen in de Weitemanslanden woont het geslacht Veerenhuis er nog steeds. De Adolph Frederik Hoeve is echter nu geen gravenbezit meer.

 

PARTICULIER EIGENDOM

In 1970 kocht de huidige bewoner de boerderij en landerijen van Ruby Ellen gravin Van Rechteren Limpurg geb. Mitchell te Hummelo. Zij gaf de pachters van de Weitemanslanden het recht van eerste koop, waarvan Hendrik Willem Veerenhuis gebruik heeft gemaakt. De andere boerderijen gingen weer over naar de grafelijke familie Van Rechteren Limpurg Almelo. In de eerste jaren van de Blankemeerweg was deze weg nog een niet-verharde weg. Maar met de grootschalige ruilverkaveling van de Vriezenveense gronden in de zestiger jaren ten westen van de Schipsloot en de Hooibrug, werd ook deze weg een verharde weg. In de loop van de jaren werd door verwerving de omvang van de boerderij van 15 hectare uitgebreid tot ruim 30 hectare nu. Op 20 mei 1960 trouwde Hendrik Willem (Henk) Veerenhuis met Janna Johanna (Jannie) Niphuis. Zij was geboren op 2 juli 1934 op de boerderij van haar ouders aan de Aadijk. Haar grootvader Albert Jan Niphuis was de eigenaar van “De Aaboer”.

 

DE AABOER

De naam Niphuis was al sinds het begin van de negentiende eeuw verbonden met deze hoeve, die waarschijnlijk tot de oudste Vriezenveenveense boerderijen gerekend mag worden. De “Aaplaetse” dateert al uit de begintijd van de komst van de vrije Friezen in het begin van de 14^e eeuw. Toen in de loop der tijden de Vriezenveense hoeven werden verplaats in noordelijke richting bleef “De Aaboer” een bestaande hoeve. Het is wel zeker, dat de boerderij aan de Aa, die grotendeels de grens met Almelo vormt, al eeuwenlang een pleisterplaats is geweest tussen Almelo en Vriezenveen. Aan de Kerksteeg tussen de kerk in Almelo en de Vriezenveense boerenhoeven aan de Oude Weg en later de Dorpsstraat, vormde deze pleisterplaats op de grens, dikwijls een welkome plek om even op adem te komen. Sinds 1819 dreef Derk Niphuis “De Aeplaetse”, wiens vader Roelof Niphuis of Heijlenhuis was gekomen van het “Heijlenhuis”, een boerderij enkele honderden meters zuidelijker in Ambt Almelo. Dit Heijlenhuis staat er nog steeds, achter het kinder-psychiatrisch centrum “De Bleskolk” en wordt bewoond door de familie J. Jaspers Faijer-Borger. Heel veel jaren bleef de naam Niphuis verbonden aan “De Aaboer”. Door huwelijk kwam daar in 1961 verandering in, toen een dochter trouwde met Dirk Kwast. Dat duurde tot 30 december 1997. De historische boerderij werd toen als woonboerderij aangekocht door de familie Noppert, die het nu bewoont.

 

EEN TWEEDE AABOER

Maar aangezien haar vader Johan Niphuis en haar oom beiden voor het boerenbestaan kozen, werden de gronden van “De Aaboer” gesplitst. Johan Niphuis was op 30 augustus 1899 geboren op “De Aaboer” in de gemeente Vriezenveen. Hij was gehuwd met Janna Geertruida Janmaat (geb. 28 – 03 – 1901) van de boerderij “De Oorlog” in het Noordbroek. Zijn broer Hendrik Niphuis bleef op “De Aaboer” wonen met een ongetrouwde broer Jans. En de derde zoon, Jan Niphuis, vertrok naar Vriezenveen en woonde aan de Hammerweg, dichtbij de Stouwe en had aar een wagenmakerij / timmermanswerkplaats. Het ouderlijk huis van Jannie Veerenhuis-Niphuis, gemakshalve noemen wij het maar “de tweede Aaboer” stond aan de zuidkant van de Aadijk op de hoek van de Aadijk en de Veenelandenweg. Ook deze boerderij is nu in gebruik als woonboerderij.

 

EERSTE EN HUIDIGE BEWONERS

Na deze familiaire omzwerving pakken we de draad weer op van de Adolph Frederik Hoeve bij de Hooibrug aan de Blankemeerweg. Nog altijd bewoont Hendrik Willem Veerenhuis met zijn vrouw Jannie Veerenhuis-Niphuis deze laatst gebouwde boerderij in het gravenblok van de Weitemanslanden. Het gezin Veerenhuis telt 2 kinderen, die beiden heel andere wegen zijn ingeslagen. Zoon Jan, geboren in 1968, studeerde rechten in Utrecht en is momenteel beleidsmedewerker van de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Dochter Johanna, geboren in 1973, heeft sterke creatieve talenten en volgt de opleiding tekenen aan de lerarenopleiding in Nijmegen. Naast zijn agrarische werkzaamheden is Henk Veerenhuis sinds de zeventiger jaren ook actief als makelaar, voornamelijk in agrarisch onroerend goed. En hoewel ze sinds kort beiden de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, zijn ze nog dagelijks bezig op hun boerderij in de Weitemanslanden.